АКШ менен Иран согушту токтотуу боюнча алдын ала макулдашууга жетишти
АКШ президенти Дональд Трамп Иран менен куралдуу жаңжалды токтотууга багытталган келишим даяр болгонун билдирди. Ал бул тууралуу Truth Social социалдык тармагындагы баракчасына билдирди.
Трамптын билдирүүсү Пакистандын премьер-министри Шахбаз Шариф тараптар макулдашууга жетишкенин айткандан көп өтпөй жарыяланды. Шарифтин маалыматына караганда, өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандумга жума күнү Швейцарияда расмий түрдө кол коюлушу мүмкүн.
Аскердик аракеттер токтотулат
Макулдашуунун так шарттары азырынча ачыктала элек. Бирок документ бардык багыттарда, анын ичинде Ливанда да аскердик операцияларды токтотууну карай турганы белгилүү болду.
Ирандын Улуттук коопсуздук боюнча жогорку кеңешинин катчылыгы билдиргендей, бардык фронттордогу согуштук аракеттер дүйшөмбүгө караган түндөн тарта толугу менен токтотулат.
Ирандын тышкы иштер министринин орун басары Казем Гарибабадинин айтымында, 60 күндүк ок атышууну токтотуу мезгилинде тараптар санкцияларды алып салуу жана башка маселелер боюнча кеңири келишимди талкуулашат. Ошондой эле бул убакыт аралыгында Ирандын өзөктүк программасына байланышкан маселелер да каралат.
Ормуз кысыгы кайра ачылат
Трамп дүйнөлүк рынокко мунай жана газ ташууда маанилүү роль ойногон Ормуз кысыгы жума күнү кайрадан кеме каттамдары үчүн ачыларын билдирди. Мындан тышкары, ал Иран портторунун блокадасын токтотуу боюнча көрсөтмө бергенин айтты.
Бул жаңылыктын фонунда дүйнөлүк мунайдын баасы төмөндөдү. Дүйшөмбү күнү сооданын башталышында Brent үлгүсүндөгү мунайдын баасы 4 пайызга, ал эми америкалык WTI мунайынын баасы 4,6 пайыздан ашык арзандады. Ошол эле учурда Азиянын фондулук рыноктору өсүш көрсөттү.
Ядролук программа боюнча талаштар
АКШнын Мамлекеттик департаментинин мурдагы өкүлү Мэттью Миллер келишимге жетишүү үчүн Вашингтон олуттуу жеңилдиктерге барганын билдирди. Анын айтымында, Ирандын ядролук программасы боюнча маселе толугу менен чечилет деген кепилдик азырынча жок. Бирок Тегеран Ормуз кысыгындагы кырдаалга таасир этүү аркылуу дүйнөлүк экономикага олуттуу таасир бере аларын көрсөттү.
Эл аралык реакция
Бир катар мамлекеттердин лидерлери макулдашууну кубатташты. Улуу Британия, Германия, Франция жана Италия Иран ядролук программасын чектөө боюнча так жана текшериле турган кадамдарды жасаган учурда санкцияларды жеңилдетүү мүмкүнчүлүгүн карап чыгууга даяр экенин билдиришти.
Reuters агенттигинин маалыматына ылайык, келишимдин долбоорлорунун бири Ирандын тоңдурулган 25 миллиард долларга жакын активдерин бошотууну да карайт.
АКШ өкүлдөрү келишимдин негизги максаты - Ирандын ядролук программасын толугу менен жоюу экенин белгилешсе, Тегеран байытылган уранды өлкө ичинде өз алдынча кайра иштетүү укугун талап кылууда.
Башкы беттеги сүрөт: vchal/Shutterstock/FOTODOM.
