АКШ менен Ирандын сүйлөшүүсүнүн биринчи айлампасы аяктады
АКШ менен Ирандын жогорку даражалуу өкүлдөрү Швейцарияда өткөн сүйлөшүүлөрдүн биринчи айлампасын аякташты. Катар жана Пакистан ортомчу катары билдиргендей, тараптар 60 күндүн ичинде акыркы келишимге жетүүгө багытталган жол картасын макулдашты. Ошол эле учурда сүйлөшүүлөр АКШ президенти Дональд Трамптын жаңы опузасы жана Ормуз кысыгына байланыштуу чыңалуунун курчуган фонунда өттү деп жазат Reuters.
АКШ менен Иран кийинки кадамдарды макулдашты
Швейцариянын Бюргеншток курортунда өткөн сүйлөшүүлөрдүн жыйынтыгында тараптар ар багыттуу келишим боюнча мындан аркы иш-аракеттердин планын кабыл алышты. Бул тууралуу Катар менен Пакистан тараткан биргелешкен билдирүүдө айтылат.
Документке ылайык, техникалык консультациялар жуманын аягына чейин уланат. Ошондой эле тараптар Ливандагы согуштук аракеттерди токтотуу механизмин макулдашып, Ормуз кысыгы аркылуу коммерциялык кемелердин коопсуз өтүшүн камсыз кылуу үчүн атайын байланыш каналын ачышты.
Сүйлөшүүлөр жекшемби күнү башталып, дүйшөмбүнүн таңына чейин уланды. АКШ делегациясын вице-президент Жей Ди Вэнс жетектеди.
Тегеран жеңилдиктерге жетишкенин билдирди
Ирандын тышкы иштер министри Аббас Аракчи социалдык тармактар аркылуу сүйлөшүүлөрдүн жүрүшүндө өлкө мунай жана нефтехимиялык продукцияны экспорттоого байланыштуу жеңилдиктерге жетишкенин билдирди. Ошондой эле чет өлкөлөрдө тоңдурулган активдердин бир бөлүгүн бошотуу боюнча макулдашуу болгонун айтты.
Анын айтымында, Иранды калыбына келтирүү жана өнүктүрүү программасын ишке киргизүү дагы макулдашылган. Бирок Вашингтон азырынча бул маалыматтарды расмий түрдө ырастай элек.
Сүйлөшүүлөр Трамптын жаңы билдирүүлөрү менен коштолду
Сүйлөшүүлөр башталар алдында АКШ президенти Дональд Трамп Иранга карата дагы бир катар катуу билдирүүлөрдү жасады. Америкалык маалымат каражаттарынын маалыматына ылайык, Трамп Иран Ормуз кысыгын кайрадан жабууга аракет кылса, олуттуу кесепеттер болорун эскерткен. Ошондой эле ал бул стратегиялык деңиз жолу боюнча АКШнын көзөмөлүн орнотуу мүмкүнчүлүгү тууралуу мурдагы билдирүүлөрүн кайталаган.
Бул билдирүүлөрдөн кийин Ирандын Tasnim агенттиги өлкөнүн делегациясы сүйлөшүү залынан чыгып кеткенин, бирок ортомчулар аркылуу байланыш улана бергенин жазган. Ал арада АКШ бул маалыматты четке кагып: "Ирандык өкүлдөр эч жакка кеткен жок жана сүйлөшүүлөрдү түн бир оокумга чейин улантышты", - деген америкалык дипломаттардын бири Reuters агенттигине.
Ормуз кысыгы негизги талаш маселеси бойдон калууда
Сүйлөшүүлөрдүн негизги темаларынын бири дүйнөлүк мунай жеткирүүнүн маанилүү жолу болгон Ормуз кысыгындагы кырдаал болду.
Буга чейин Иран кысык аркылуу деңиз кыймылын кайрадан чектегенин билдирип, муну АКШнын Ливандагы согуштук аракеттерди токтотуу боюнча милдеттенмелерин аткарбаганы менен түшүндүргөн. Ошондой эле Тегеран бул сүйлөшүүлөрдө өлкөнүн өзөктүк программасы талкууланбай турганын белгилеген.
АКШ өкүлдөрү кысык ачык бойдон калганын билдиришсе, Kpler аналитикалык компаниясынын маалыматы боюнча, кеме кыймылы кескин азайган. Жекшемби күнү кысык аркылуу болгону беш кеме өткөн. Ал эми бир күн мурда алардын саны 26 болгон.
Ирандын Fars агенттиги аскердик булакка таянып, жаңы кемелерге өтүүгө уруксат берүү убактылуу токтотулганын маалымдады.
Ливандагы жаңжал дагы эле тоскоолдук жаратууда
Жума күнү жарыяланган ок атышууну токтотуу келишимине карабастан, Ливандагы кырдаал толук турукташкан жок.
АКШ тараптын маалыматы боюнча, сүйлөшүүлөрдө Израиль менен Иран колдогон "Хезболла" кыймылынын ортосундагы кагылышууларды токтотуу боюнча белгилүү бир жылыштар болду.
Ошол эле учурда Дональд Трамп Тегеран аймактагы өнөктөштөрүнө басым жасабаса, Иранга каршы соккулар кайра жанданышы мүмкүн экенин эскертти.
"Иран Ливандагы жакшы каржыланган өкүл күчтөрүн дароо токтотушу керек", - деп жазды Трамп социалдык тармактарда.
Ал эми вице-президент Жей Ди Вэнс АКШ администрациясы Иран эли менен мамилелерди жаңылоого кызыктар экенин жана бул сүйлөшүүлөрдү чыңалууну азайтуу мүмкүнчүлүгү катары көрөрүн билдирди.
Рыноктор кырдаалга көз салууда
Ормуз кысыгынын дээрлик төрт айга жабылышы дүйнөлүк энергетикалык жеткирүүлөрдөгү тарыхтагы эң ири үзгүлтүктөрдүн бири болуп калды.
Трамптын айтымында, глобалдык экономикалык кризис жана мунай баасынын жогорулоо коркунучу тараптарды мурда кол коюлган өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандумга макул болууга түрткү берген.
Сүйлөшүүлөргө байланыштуу белгисиздиктин шартында Brent үлгүсүндөгү мунайдын баасы дүйшөмбү күнкү соода башталганда бир доллардан ашык өсүп, баррелине 81,66 долларга жетти.
Ошол эле учурда Ливанда жекшемби күнү акыркы айлардагы эң тынч күндөрдүн бири болду. Өлкөнүн түштүк аймактарында тургундар үйлөрүнө кайтып келе баштады. Эл аралык уюмдардын маалыматы боюнча, март айынан бери Израилдин аскердик операцияларынын натыйжасында бир миллиондон ашуун адам өз үйлөрүн таштап кетүүгө аргасыз болгон.
